نقص توجه بیش فعالی (ADHD)

اختلال نقص توجه بیش فعالی

نقص توجه (ADD) و بیش فعالی (ADHD) یک بیماری مشترک است که در کودکان و نوجوانان بروز می کند و می تواند در برخی بزرگسالان نیز ادامه یابد. این اختلال دارای سه علامت عمده است که شامل پرفعالیتی (‌پرتحرکی )، کمبود توجه و تمرکز, بروز اعمال تکانه ای (‌اعمال ناگهانی و غیر قابل پیش بینی) می باشد این اختلال دارای سه نوع است در نوع اول کودک فقط مشکل در نگهداری توجه و تمرکز دارد در نوع دوم فقط پر تحرکی و بیش فعالی دیده می شود و بالاخره نوع ترکیبی که کودک هم پرتحرک بوده و هم مشکل توجه و تمرکز دارد این اختلال در ۵٪ کودکان دبستانی و در پسرها سه تا پنج برابر شایع تر از دختران است و بیشتر در پسران اول خانواده دیده می شود. معمولا اختلال از سه سالگی به بعد تشخیص داده می شود. کودکان مبتلا در دوره شیرخواری اغلب پرتحرک بوده و دست ها و پاهای خود را زیاد حرکت می دهند کم خواب و کم غذا بوده زیاد گریه می کنند و عکس العمل نشان می دهند.

از نظر سبب شناسی عامل اصلی ناشناخته است اما فاکتورهای متعدد ژنتیک ‍رشدی , صدمات مغزی , عوامل عصبی شیمیایی  , فاکتورهای عصبی فیزیولوژیکی و عوامل اجتماعی روانشناختی را موثر می دانند.

قبلا نقش رژیم های غذایی حاوی مواد رنگی خوراکی مواد نگهدارنده که به مواد غذایی اضافه می شود و “‌شکر” را موثر می دانستند که در حال حاضر از نظر علمی ثابت نشده است. اما به طور تجربی دیده می شود که کودکانی که از این نوع مواد غذایی به وفور استفاده می کنند پرتحرک تر هستند در مورد عوامل ژنتیک ذکر این مورد لازم است که در صورت ابتلا یکی از فرزندان خانواده به این اختلال شانس بروز آن در خواهران و برادران کودک دو برابر می گردد.

اختلال بیش فعالی  /  کمبود توجه و تمرکز چه علائمی دارد ‍؟

تعدادی از علائم مربوط به بیش فعالی شامل موارد زیر می باشند :

کودک غالبا با دستهایش بازی می کند و در جایش می لولد

کودک معمولا کلاس را ترک می کند

غالبا می دود یا می پرد

غالبا بازی یا فعالیت هایش پرسر و صدا است

‌ به نظر می رسد که کودک همیشه در حال حرکت است

چنین کودکی معمولا زیاد صحبت می کند

علائم مربوط به اختلال توجه و تمرکز نیز شامل موارد زیر هستند :‌

‌ کودک از توجه به جزئیات ناتوان است

در نگهداری توجه هنگام فعالیت و بازی مشکل دارد

هنگام صحبت مستقیم با او به نظر می رسد که گوش نمی کند

اغلب قادر به پیگیری دستورات و یا اتمام کارها نمی باشد

معمولا از فعالیت هایی که نیاز به کوشش ذهنی دارند , اجتناب می کند (مانند پرهیز از انجام تکالیف مدرسه)

اغلب وسایل خود را گم می کند (‌وسائل مدرسه و اسباب بازی )

کودک فراموشکار است

از علائم دیگری چون دخالت در صحبت ها یا کار دیگران پراندن جواب قبل از اتمام سوال در کلاس می توان نام برد. این کودکان با ورود به مدرسه بیشتر مسئله دار می شوند چون کودکان پر تحرک برای نشستن سر کلاس مشکل دارند . بستگی به شدت اختلال معمولا یک یا دو زنگ اول را تحمل می کنند و بیشتر در ساعات نزدیک به ظهر بی قراری و پرتحرکی را نشان می دهند. به عناوین مختلف سرجایشان می لولند یا با همکلاسی های خود صحبت می کنند و یا درخواست مکرر برای بیرون رفتن از کلاس را دارند. این کودکان معمولا به علت شلوغی و بر هم زدن نظم کلاس، زیاد از کلاس اخراج می شوند و نمره انضباط خوبی ندارند و اغلب اوقات توسط اولیای مدارس سرزنش می شوند، در خانه نیز وضع آن ها بهتر نیست. به علت پرتحرکی دست زدن به اعمال خطرناک و تجربه مکرر اعمال خطرآفرین مانند رها کردن دست والدین در وسط خیابان،  پریدن از مکان های بلند, بازی با کبریت و آتش افروزی و … معمولا توسط والدین تنبیه می شوند. تجربیات مربوط به شکست های پیاپی در فعالیت ها تنبیهات بدنی, سرزنش و تحقیر همگی موجب کاهش حس اعتماد به نقس و احترام به خود در این کودکان می گردد که همه زمینه ساز بروز افسردگی در تعدادی از این کودکان و نوجوانان می گردد . از مسائل دیگر همراه،  اختلالات یادگیری است که شامل موارد اشکال در روخوانی , ناتوانی در یادگیری ریاضیات و اختلال در نوشتن می باشد. اختلالات یادگیری در درصدی از کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلال پیش فعالی / کمبود توجه و تمرکز مشاهده می شود .

درمان بیماری نقص توجه / بیش فعالی:

درمان هایی که برای کودکان ADHD به کار می رود را می توان به چهار گروه تقسیم کرد:

  • درمان دارویی و درمان‌های روان‌شناختی
  • جلسات کاردرمانی
  • آموزش خانواده و والدین
  • آموزش معلمان و آموزگاران

 

آموزش خانواده و والدین و معلمین بخش مهمی از درمان بیماری نقص توجه / بیش فعالی یا ADHD را تشکیل می‌دهد و شامل دو بخش است:

  • آموزش برای شناخت بیماری
  • آموزش برای به‌کارگیری روش‌های درمانی  

والدین باید این بیماری را به عنوان یک نقص خفیف در مراحل اولیه رشد مغز دانسته و به کودک خود به دید کودکی تنبل، نافرمان، شرور و فضول که اگر بخواهد می‌تواند رفتاری طبیعی داشته باشد نگاه نکنند، بلکه او را کودکی بدانند که تلاش می‌کند با ناتوانی خود که خارج از کنترلش است، کنار بیاید. والدین باید راه‌های دیگری برای تشویق، تقویت اعتماد به نفس و ایجاد احساس موفقیت در کودکشان بیابند. فعالیت‌های ورزشی، هنری، فنی، اجتماعی می‌تواند فرصت‌هایی برای نمایان کردن توانایی‌های این کودکان ایجاد نماید.

این فعالیت‌ها بالطبع تشویق بیشتری به دنبال داشته و می‌تواند آثار منفی حاصل از تجربه‌های بد قبلی (شکست‌ها، طرد شدگی، تنبیه‌ها و …) را بکاهد و جایگزین آن گردد.

 

 

 

 

 

 

 

Related Posts

کاردرمانی در تاخیر رشدی

تاخیر رشدی و حرکتی

تاخیر رشدی و حرکتی در کودکان و نقش کاردرمانی زمانی که کودک رشد می کند و بزرگ می شود، مهارت های مختلفی مثل غلتیدن، نشستن، چهار...

ادامه مطلب

کاردرمانی در دیستروفی عضلانی

کاردرمانی در دیستروفی عضلانی

کاردرمانی در دیستروفی عضلانی نقش کاردرمانگران در روند درمانی کودکان مبتلا به انواع دیستروفی عضلانی:  کاردرمانگران از متخصصانی هستند که می‌توانند در روند درمان و...

ادامه مطلب

کاردرمانی در ام اس

ام اس چیست

بیماری ام اس (MS): ام‌اس بیماری خود ایمنی مزمن و بالقوه ناتوان‌کننده است که سیستم عصبی مرکزی را درگیر می‌کند. اگرچه بیماری ام اس اغلب در...

ادامه مطلب